2004ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާގައި މުޅިން ސުންނާފަތިވި ރ. ކަނދޮޅުދޫގެ ރައްޔިތުން، އާ ދިރިއުޅުމެއް ހޯދުމަށް ދުވާފަރަށް ހިޖުރަކުރީ 2008ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައެވެ.
މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި މުޅި ރަށެއްގެ އެންމެހައި ރައްޔިތުން އެހެން ރަށަކަށް އެއްކޮށް ބަދަލުކޮށް އާބާދުކުރި އެންމެ ބޮޑު ތާރީޚީ ހާދިސާއެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ބައިނަލްއަޤުވާމީ އެހީތެރިކަމާއެކު 3 ކޮޓަރީގެ 600 ރޯހައުސް ބިނާކޮށް، ގާތްގަނޑަކަށް 4000 މީހުންގެ އާބާދީއެއް އެ ރަށުގައި ވަޒަންވެރިކުރުވިއެވެ. ނަމަވެސް، އޭގެ ފަހުން ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ރަށުގެ އާބާދީ ބޮޑުވެ، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ ވަނީ ރައްޔިތުންގެ އެންމެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަށް ވެފައެވެ.
ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ހަޤީޤީ ތަޞްވީރު
ދުވާފަރުގައި މީހުން އާބާދުވިތާ 20 އަހަރާ ގާތްވެފައިވާއިރު، ރަށުގެ ރަޖިސްޓްރީ އާބާދީ މިހާރު 5،000 އިން މައްޗަށް އަރައެވެ. އަދި ރަށުގައި ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންގެ އަދަދު 3،500 އަށްވުރެ އިތުރެވެ. ފުރަތަމަ އާބާދުވި ދުވަސްވަރު ދޫކުރި 600 ގެއަށްފަހު، ރަށުގައި އިތުރު ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢެއް ނުހިނގުމާއި، ދިރިއުޅުމަށް ބަންޑާރަ ގޯތި ދޫކުރެވިފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން ބޮޑެތި ދަތިތަކާ ވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ.
”އެއް ގެއެއްގެ ތެރޭގައި ގެ ބަހައިގެން 3-4 އާއިލާ މިހާރުވެސް ދިރިއުޅެމުންދޭ. ޖާގައިގެ ދަތިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑު،“ ދުވާފަރު ކައުންސިލްގެ ރައީސް އަޙުމަދު ޝާހު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އެތައް އާއިލާއެއް އެއް ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި ތޮއްޖެހިގެން ދިރިއުޅެން ޖެހުމަކީ ރަށުގެ ޒުވާން ޖީލުތަކަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
50 ހައުސިންގ ޔުނިޓުގެ އާ މަޝްރޫޢު
ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގެ ބޯހިޔާވަހިކަން ހައްލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށްގެންދާ ސޯޝަލް ހައުސިންގ ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރެއިން، ދުވާފަރުގައި 50 ހައުސިންގ ޔުނިޓު އެޅުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށުމަށް މިހާރު ވަނީ ތައްޔާރުވެފައެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ތަރައްޤީކުރަނީ ޖާގަ ތަނަވަސް 3 ކޮޓަރީގެ ރޯހައުސްތަކެކެވެ.
ކައުންސިލުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، މި މަޝްރޫޢު ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އަލަށް ހިއްކި ބިމުގައެވެ. އަދި އެކަމަށް ބޭނުންވާ ބިން މިހާރު ވަނީ ކަނޑައަޅައި، ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަޓް ކޯޕަރޭޝަންއާއި ހަވާލުކުރެވިފައެވެ. މިއީ ދުވާފަރުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ކާރިސާއަށް ލިބޭނެ މުހިންމު ފެށުމެއް ކަމުގައި ރައްޔިތުން ދެކެއެވެ.
ބިން ހިއްކުމާއި ޖާގަ އިތުރުކުރުން
ދުވާފަރަކީ ބިމުގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައިވާ ރަށަކަށް ވާތީ، ރަށުގެ ބިން އިތުރުކުރުމަށް ސަރުކާރުން އެމްޓީސީސީ މެދުވެރިކޮށް 2021 ވަނަ އަހަރު ވަނީ 22.2 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢެއް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ނިންމާފައެވެ. މިހާރު އަލަށް އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 50 ހައުސިންގ ޔުނިޓު ޤާއިމުކުރަނީވެސް މި ސަރަޙައްދުގައެވެ.
މީގެއިތުރުން، ކުރިއަށްއޮތް ތަނުގައި އިތުރު ބޯހިޔާވަހިކަމާއި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކަށް ޖާގަ ތަނަވަސްކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ބިން ހިއްކުމުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން އިތުރު 15 ހެކްޓަރުގެ ބިން ހިއްކުމަށްވެސް ވަނީ އެމްޓީސީސީއާ ހަވާލުކުރެވިފައެވެ. މި ބިން އިތުރުވުމުން، ކުރިމަގުގައި ރައްޔިތުންނަށް ދިރިއުޅުމަށް ދޫކުރާނެ ބިމާއި ޢިމާރާތްތަކަށް އެކަށޭނަ ޖާގަ ލިބިގެންދާނެއެވެ.
އުމްރާނީ ތަރައްޤީ އަދި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް
އަލަށް އާބާދުވާ ސަރަޙައްދަކީ ދިރިއުޅެން ފަސޭހަ ތަނަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައްވެސް ދަނީ ބާރަށް ހިނގަމުންނެވެ:
ފެނާއި ނަރުދަމާ: އަލަށް ހިއްކި ސަރަޙައްދުގައި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ވިއުގަ ފުޅާކޮށް ގުޅައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީ (MWSC) އިން ދަނީ ކުރިއަށް ގެންދަމުންނެވެ.
މަގުތައް ޒަމާނީ ފެންވަރަށް ތަރައްޤީކުރުން: މުޅި ރަށުގެ މަގުތައް ތާރުއަޅައިގެން ތަރައްޤީކުރުމުގެ ބޮޑު މަޝްރޫޢެއް އެމްޓީސީސީން އަންނަނީ ހިންގަމުންނެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން 75 މަގެއް، ޖުމްލަ 16.65 ކިލޯމީޓަރުގެ ސަރަޙައްދެއްގައި ތާރުއަޅައި، ފެންބޮޑުވުން ހުއްޓުވާ ނިޒާމުތަކާއި މަގުބައްތިތައް ޤާއިމުކުރެވޭނެއެވެ.
ޞިއްޙީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޚިދުމަތްތައް: ދުވާފަރަކީ ސަރަޙައްދީ އަރބަން ސެންޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްޤީކުރަން ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ރަށަކަށްވުމާއެކު، ރަށުގެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ މަސައްކަތާއި، ލަފާފުރުމުގެ ދަތިކަން ހައްލުކުރުމަށް ބަނދަރު އިތުރަށް ތަރައްޤީކުރުމުގެ ޕްލޭންތައްވެސް ދަނީ ރޭވެމުންނެވެ.
ދުވާފަރަކީ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ހިތާމަވެރި ކާރިސާއަކުން އަރައިގަނެ، އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ނަމޫނާ ދެއްކި ހިތްވަރުގަދަ ރައްޔިތުންތަކެއް ދިރިއުޅޭ ރަށެކެވެ. މިއަދު އެ ރަށަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް ފެށިފައިވާ 50 ހައުސިންގ ޔުނިޓުގެ މަޝްރޫޢާއި، ބިން އިތުރުކުރުމާއި، އަސާސީ ވަސީލަތްތައް ފުރިހަމަކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކަކީ ރަށުގެ ކުރިމަގު އުޖާލާކޮށްދޭނެ ކަންކަމެވެ. މި މަޝްރޫޢުތައް ނިމިގެން ދިއުމަކީ އެތައް އާއިލާއަކަށް އަމިއްލަ ފުރާޅެއްގެ ދަށުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިރިއުޅުމުގެ އުފާ ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.